ययाती

ययाती ही ज्येष्ठ साहित्यिक वि. स. खांडेकर यांनी १९५९ मध्ये लिहिलेली मराठीतील अजरामर कादंबरी आहे. ही कादंबरी महाभारतातील राजा ययातीच्या कथेवर आधारित असून मानवी जीवनातील वासना, प्रेम, त्याग, कर्तव्य, मोह, अहंकार आणि आत्मज्ञान यांचा सखोल वेध घेते. या कादंबरीला साहित्य अकादमी पुरस्कार तसेच पुढे ज्ञानपीठ पुरस्काराचा गौरव मिळाला.
कादंबरीतील प्रमुख पात्रे म्हणजे ययाती, देवयानी, शर्मिष्ठा, कच आणि पुरू. राजा ययातीला भोगसुखाची अतृप्त इच्छा असते. त्यामुळे त्याच्या आयुष्यात अनेक संघर्ष निर्माण होतात. शुक्राचार्यांच्या शापामुळे त्याला अकाली वार्धक्य येते. त्यानंतर पुत्र पुरू स्वतःचे तारुण्य वडिलांना देतो. अखेरीस ययातीला समजते की इच्छा आणि वासना कधीच पूर्ण होत नाहीत; खरे सुख संयम आणि समाधानात असते.